Een bijzondere biet: Deventer Zwartblad

Wie tegenwoordig nieuwsgierig door een zaadcatalogus bladert, ontwaart vooral moderne bietenrassen die zijn geselecteerd op uniformiteit en rappe groei. Toch zijn er ook oude rassen die de tand des tijds, weliswaar met enige moeite, hebben doorstaan. Eén daarvan is Deventer Zwartblad, een Nederlands krotenras dat al vóór 1935 bekend was en nog altijd wordt gekoesterd door liefhebbers van historische groenten.

[Foto: De Zaderij]

Deventer Zwartblad ontstond in een bijna vergeten tijd waarin groenten niet alleen vers werden gegeten, maar vooral ook moesten kunnen worden bewaard voor de winter. Het ras werd geselecteerd uit het nog oudere ras Non Plus Ultra en onderscheidde zich al vroeg door zijn betrouwbaarheid, hoge opbrengst en uitstekende bewaarkwaliteiten. Daarmee was het een waardevolle groente voor zowel de moestuin als de marktkraam.

Het ras is eenvoudig te herkennen. De bieten zijn halflang tot langwerpig, enigszins buikig en lopen ietwat spits toe. Hun vruchtvlees heeft een prachtige diepe bloedrode kleur, terwijl het blad roodachtig groen is. Bij zonnig weer kleurt het loof opvallend donker, een eigenschap die de naam Zwartblad verklaart, al is die kleur meer donkerpaars dan zwart.

[Foto: De Tuinen van Weldadigheid]

Ook de smaak droeg bij aan de populariteit van dit ras. Jong geoogste bieten zijn zacht en fris van smaak, maar naarmate ze langer op het veld blijven ontwikkelen ze een rijker aroma en een aangename zoetheid. De grote wortels, die onder gunstige omstandigheden meer dan een kilogram kunnen wegen, blijven stevig en smaakvol. Dat maakte Deventer Zwartblad tot een geliefde wintergroente, geschikt voor koken, stoven en inmaken.

De teelt sluit aan bij een traditionele moestuin. Er wordt gezaaid van april tot juni, rechtstreeks in de volle grond. Dit ras groeit het best op een zonnige plaats in een goed doorlatende, vruchtbare bodem. Na ongeveer twee tot drie maanden kunnen de eerste bieten worden geoogst, terwijl een latere oogst (uiteraard) grotere wortels oplevert die perfect geschikt zijn voor winteropslag.

En juist die bewaarkwaliteit gaf het ras zijn historische betekenis. In een tijd zonder koelkasten werden de bieten ingekuild in licht vochtig zand of opgeslagen in een koele kelder. Zo vormden zij gedurende de winter een belangrijke bron van verse groenten en vitaminen. Het is één van de redenen dat men vroeger nog een gebit had, want zonder die zo belangrijke vitamnies en mineralen was het behouden van een goed gebit een groot probleem.

Hoewel Deventer Zwartblad tegenwoordig slechts op bescheiden schaal wordt geteeld, leeft het ras voort dankzij organisaties die zich inzetten voor het behoud van agrarisch erfgoed, waaronder de collectie Eeuwig Moes.